Overzicht HH  m Vertel verderm Contact

        De website met meer dan 435 beeldmeditaties        

WelkomVasten '14KalenderOude testamentNieuwe testamentHeiligenKerkenAnders...SJ-links
Gesprek tussen Jezus en Nicodemus (1948)Verwijzingen

Klik op de pijl om de meditatie te beluisteren...  ...speel bestand af...

afb 

De kunstenaar toont ons Jezus in gesprek met Nicodemus. Twee stille gestalten. Zomaar ergens in de ruimte geplaatst. Dat klopt met Johannes’ verhaal. Hij vertelt alleen maar dat Nicodemus in de nacht naar Jezus toekwam. Geen nadere plaatsaanduiding.

Johannes vermeldt uitdrukkelijk dat het nacht was toen Nicodemus kwam. Dat kan vele betekenissen hebben. Het kan erop duiden dat zijn gang naar Jezus eigenlijk het daglicht niet verdroeg, omdat een Farizeeër nu eenmaal niet bij Jezus in de leer ging. Het kan natuurlijk ook gewoon een aanduiding zijn van het tijdstip waarop het gesprek plaats vond. Maar dat ligt juist bij Johannes niet voor de hand. Bij hem hebben vele woorden een dubbelzinnige betekenis: naast de gewone inhoud hebben zij een goddelijke lading. Welnu, even tevoren zegt Johannes dat Jezus naar Jeruzalem was gekomen ter gelegenheid van het paasfeest (02,13). Suggereert Johannes dat het gesprek tussen Jezus en Nicodemus zich afspeelde in de paasnacht? Het onderwerp van gesprek lijkt dat te bevestigen. Het gaat erom opnieuw, van boven, geboren te worden, uit water en geest. Juist zoals ooit de hele schepping geboren werd, toen Gods Geest over de wateren zweefde! Is dat niet wat christenen vieren in de paasnacht? Er is dus veel voor te zeggen dat we ons bevinden in de paasnacht. Misschien wordt dat nog eens geïllustreerd door wat Johannes even verderop in zijn tekst optekent: ‘Wie de waarheid doet, gaat naar het licht…’ (03,21). Dat is precies wat Nicodemus doet: vanuit de nacht waarin hij verkeert (wellicht de nacht van het ongeloof?) is hij naar het licht gegaan in de persoon van Jezus. Met dat woord immers wordt Jezus aangeduid in de aanvang van Johannes’ evangelie: dat Hij het licht was: ‘In Hem was leven en het leven was het licht van de mensen’ (01,04).

Wanneer we nu het beeld aandachtig beschouwen, valt ons op dat beide mannen lijken te zwijgen. Het zijn veeleer Jezus’ handen die spreken. Ze maken een zegengebaar. Ze wekken de indruk dat ze Nicodemus het liefst in de goede richting zouden willen duwen, maar Jezus houdt zich beschroomd in. Waar Jezus zijn ogen heeft neergeslagen, kijkt Nicodemus nog met lege ogen in de verte. Hij denkt na over wat hij gehoord heeft. Zijn hoofd lichtjes opzij in Jezus’ richting, in de luisterhouding. Hij weet het allemaal zo net nog niet; zíet het nog niet.

Het mooie van de afbeelding zit hem ook in het feit dat Jezus niet de aandacht op zichzelf richt, maar Nicodemus een perspectief wil bieden, toekomst, visioen in de verte.

Misschien durf ik het aan mijzelf te herkennen in Nicodemus. Dan zou ik mogen geloven dat Jezus achter mij staat, zich rakelings intiem naast mij bevindt; mij met zachte, tedere hand in de richting stuurt van…? Van mijn levensvisioen?

Een laatste detail. Zowel Jezus als Nicodemus zijn afgebeeld op blote voeten. Grijpt de kunstenaar daarmee terug op de middeleeuwse beeldtaal? Daar zijn blote voeten symbool voor het gaan van Gods weg. Zo werden de apostelen zeer dikwijls afgebeeld met blote voeten: dat duidde aan dat ze volgeling van Jezus waren. Gaat dat hier ook op? Dan zou dat betekenen dat Nicodemus Jezus al volgt met zijn voeten (hij is immers vanuit de nacht naar het licht toegekomen!), waar zijn ogen en begrip klaarblijkelijk zo ver nog niet zijn…

[1948, Gustav Hagelstange, klei, Duitsland, Paderborn, privébezit. Dries van den Akker s.j. / 2009.01.01]

Verwijzingen
Johannes 02,23 – 03,21: Jaar B Veertigdagentijd 04e zo
Jaar A Drievuldigheidszondag
Feest 14 sep. 0628 Kruisverheffing
Pasen 02e week ma + di + wo

© A. van den Akker s.j.
Deze pagina is het laatst gewijzigd op 14 jan 2013

Over beeldmeditaties Voorbereiding op een meditatie Inrichting website Leeswijzer Verantwoording
Bezoek ook eens www.heiligen.net. Interessant!